Cẩm nang
quay video

Lau ống kính bằng khăn mềm, khô, không xơ. Điện thoại cầm tay cả ngày nên ống kính gần như lúc nào cũng dính dầu tay — hình mờ như có sương, đèn bị loé chính là vì thế.

Dùng camera sau, ống kính chính (1x) — YouTube cũng khuyên vậy vì camera sau quay nét hơn. Đừng quay mặt bằng ống góc rộng (0,5x): mặt méo, mũi to, thiếu sáng là nhoè.

Chọn 1080p hoặc 4K, 30 hình/giây. Người ngồi nói chuyện không cần 60 hình/giây, chỉ tốn gấp đôi bộ nhớ. 4K nét hơn, cắt lại khung thoải mái nhưng nặng: mỗi phút khoảng 170–190 MB, trong khi 1080p chỉ khoảng 60 MB.

Bật Lưới (iPhone: Cài đặt › Camera › Lưới; máy Android: trong cài đặt của ứng dụng camera). Bài 4 dùng lưới này để đặt mắt và giữ máy thẳng.

Chạm và giữ ngón tay lên mặt mình trên màn hình tới khi hiện khoá (iPhone: Khoá AE/AF; Samsung: vòng tròn có ổ khoá), rồi kéo thanh độ sáng nếu mặt tối hay cháy. Không khoá thì mỗi lần giơ tay máy lại tự đổi nét, đổi sáng.

Bật Không làm phiền để cuộc gọi, tin nhắn không cắt ngang (chế độ máy bay cũng được nếu micro không dùng Bluetooth). Pin trên 50% hoặc cắm sạc, bộ nhớ trống ít nhất 10 GB — đủ khoảng 50 phút quay 4K.

Dùng micro cài áo (có dây hay không dây đều được), kẹp ở ngực áo, cách miệng khoảng một gang tay (15–20 cm) và giữ nguyên khoảng cách đó suốt video. Micro trong điện thoại đặt cách 1–2 mét sẽ thu cả tiếng phòng, nghe xa và vọng.

Chọn phòng nhỏ, nhiều đồ vải: rèm, thảm, đệm, sofa, tủ quần áo. Phòng trống, nhà tắm, tường gạch men, trần cao thì tiếng dội. Không có phòng tốt thì trải chăn, treo khăn quanh chỗ ngồi.

Tắt quạt, điều hoà, tủ lạnh ở gần, đóng cửa ra đường. Chọn giờ vắng: tránh giờ xe cộ đông, hàng xóm hát karaoke, mưa trên mái tôn. Tai mình quen nên không để ý, nhưng micro thu hết.

Thu 10–20 giây, nghe lại bằng tai nghe chứ không nghe loa điện thoại. Nói to nhất mà tiếng vẫn không vỡ, không rè là được — tiếng đã vỡ thì phần mềm nào cũng không cứu được.

Có gió thì chụp bông chắn gió lên micro. Công trình ồn thì kẹp micro sát hơn, nói to rõ; hoặc ra chỗ yên nói xong rồi quay cảnh trám sau (Bài 8).

Ban ngày, ngồi quay mặt về phía cửa sổ, điện thoại đặt giữa anh chị và cửa sổ. Ánh sáng cửa sổ mềm, đều, không tốn đồng nào. Nắng gắt chiếu thẳng vào thì kéo rèm mỏng hoặc lùi vào chỗ bóng.

Không ngồi quay lưng ra cửa sổ hay cửa ra vào đang sáng: máy đo sáng theo nền, mặt anh chị thành đen thui.

Một bên mặt bị tối thì đặt tấm xốp hoặc bìa trắng ở phía bên tối, ngoài khung hình, để hắt ánh sáng ngược lại vào mặt.

Dùng đèn thì đặt đèn chính chếch khoảng 45 độ, cao hơn mắt một chút. Có đèn thứ hai thì đặt bên kia, để sáng chừng một nửa đèn chính. Đèn càng to, càng gần (ngoài khung hình) thì bóng trên mặt càng mềm; lùi xa gấp đôi là ánh sáng chỉ còn một phần tư.

Ánh nắng trắng (khoảng 5.600K), bóng đèn vàng (khoảng 3.200K): trộn hai loại là da loang hai màu. Tắt đèn vàng, hoặc chỉnh đèn LED về ánh trắng ban ngày, rồi khoá cân bằng trắng.

Đặt điện thoại lên chân máy hoặc kê chồng sách cho chắc. Cầm tay vừa nói vừa quay thì hình rung, người xem mệt.

Nâng máy để ống kính ngang tầm mắt. Thấp hơn là lộ cằm và trần nhà; cao quá là như bị soi từ trên xuống.

Lùi máy ra để lấy khung từ ngực trở lên bằng ống kính chính. Đưa máy sát mặt cho to thì mặt bị méo, mũi to.

Quay khổ dọc 9:16 cho TikTok, Reels, Shorts — TikTok cho biết video quay dọc giữ người xem qua 6 giây đầu tốt hơn khoảng 25%. Mắt nằm trên đường lưới ngang thứ nhất, trên đầu chừa một khoảng nhỏ. Video dài cho YouTube thì xoay ngang 16:9.

Ứng dụng sẽ đè tên kênh, mô tả, nút thả tim lên video. Hướng dẫn của Meta cho Reels: để trống 14% phía trên, 35% phía dưới và 6% mỗi bên — trên khung 1080×1920 là khoảng 270 px trên, 670 px dưới. TikTok và Shorts che gần như vậy, thêm cột nút ở mép phải. Mặt và chữ quan trọng giữ ở giữa.

Ngồi cách tường ít nhất 1 mét để nền có chiều sâu, không in bóng. Nền trơn màu trung tính hoặc hơi tối dễ quay; tường xanh hắt màu làm da xỉn, tường trắng dễ chói. Dọn đồ lộn xộn, chừa vài thứ nói lên nghề: kệ hàng, dụng cụ, sản phẩm.

Nhìn thẳng vào ống kính, không nhìn mặt mình trên màn hình. Dán một chấm đỏ nhỏ sát ống kính làm điểm nhìn. Trong nhóm quảng cáo TikTok được xem hết nhiều nhất, cứ 3 video thì 1 video là người nói nhìn thẳng vào máy.

Tưởng tượng đang nói với một khách quen ngồi đối diện, không phải một đám đông. Xưng hô như lúc tư vấn tại quầy.

Chỉ cần thuộc câu mở. Các ý chính viết ra giấy, dán cạnh máy. Nói từng đoạn, không cần thuộc cả bài — học thuộc từng chữ thì mắt đảo, giọng thành đọc bài.

Lên hình ai cũng trông trầm hơn ngoài đời. Nói tươi hơn, nhanh hơn ngoài đời một chút, cười ở câu đầu tiên.

Cần đọc nguyên văn thì dùng nhắc chữ trên trang này, mở bằng một điện thoại khác đặt ngay sát dưới ống kính: chữ to, cuộn chậm, mắt gần như không phải rời ống kính.

Đừng mở bằng “Xin chào mọi người, hôm nay mình sẽ…”. Nói luôn điều người xem quan tâm. Tự giới thiệu để sau hoặc để cuối.

Ba kiểu dễ dùng: câu hỏi trúng nỗi lo (“Camera nhà mình ban đêm có nhìn rõ mặt không?”), chỉ ra một cái sai (“Đừng lắp camera ở chỗ này”), hứa một kết quả (“3 cách để wifi đầy vạch mà vẫn nhanh”). Viết ít nhất 5 câu cho cùng một nội dung rồi chọn (Ngày 12). Tránh câu nghe như đang dạy đời người xem.

Giây đầu tiên phải có gì đó chuyển động: giơ sản phẩm lên, bước vào khung, vẽ lên giấy, chỉ tay vào chỗ hỏng. Khung hình đứng im dễ bị lướt.

Hiện ngay từ giây đầu một dòng chữ không quá 8 từ, tối đa 2 dòng, đặt ở 1/3 trên màn hình, trùng ý câu mở — người đang tắt tiếng cũng hiểu video nói gì.

Sau câu mở, đi đúng 5 tầng: mở → vấn đề → nguyên nhân → cách giải quyết → kêu gọi. Mỗi video chỉ một thông điệp; nhiều ý thì tách thành nhiều video.

Nói vấp, quên ý: đừng tắt máy. Im 2 giây, liếc lại ý chính.

Ngồi về đúng tư thế lúc trước, nhìn lại ống kính. Chỗ nối hai đoạn sẽ đỡ giật.

Vỗ tay hoặc búng tay một cái. Tiếng đó tạo một vạch sóng âm cao vọt nhìn thấy ngay trong phần mềm dựng, tìm chỗ cắt rất nhanh.

Nói lại từ đầu câu đó, đừng nói tiếp từ chữ bị vấp. Lúc dựng chỉ việc cắt bỏ đoạn hỏng.

Nói câu ngắn, hết câu dừng nửa giây. Khoảng lặng đó là chỗ cắt sạch — cắt bớt khoảng lặng cũng làm video gọn, nhanh hơn.

Với mỗi việc (lắp đặt, sửa chữa, bày hàng, nấu món…) quay đủ 5 góc: cận tay đang làm, cận mặt đang tập trung, cảnh rộng thấy cả người và nơi làm, qua vai nhìn xuống việc đang làm, và một góc lạ (từ dưới lên, từ trong ra).

Mỗi cảnh giữ máy ít nhất 10 giây, lúc dựng chỉ lấy 3–5 giây. Giữ máy yên hoặc lia thật chậm, khép khuỷu tay sát người cho đỡ rung.

Nói tới đâu chèn cảnh tới đó: nói “ổ cứng đầy” thì chèn màn hình báo đầy; nói “đi dây gọn” thì chèn cảnh tay đi dây.

Dùng cảnh trám 3–5 giây thay cho hiệu ứng chuyển cảnh: tiếng nói vẫn chạy bên dưới, hình đổi sang cảnh làm việc. Không cần tiếng vút, hiệu ứng xoay lật.

Lưu cảnh trám vào thư mục riêng, đặt tên theo việc (lap-dat, sua-chua, cua-hang). Cảnh quay thật của mình luôn hơn ảnh lấy trên mạng; đừng dùng lại một cảnh cho nhiều video đăng gần nhau.

Không có cảnh phù hợp thì dùng thẻ chữ: nền màu, chữ to ghi con số hoặc công thức vừa nói.

Hôm trước viết kịch bản, hôm sau quay, hôm sau nữa dựng và hẹn giờ đăng. Tách ra thì việc nào cũng làm được cho trọn.

Buổi đầu quay 4 video (Ngày 22 của lộ trình). Quen tay thì tăng lên 5–10. Kịch bản lấy từ Kho content hoặc từ câu khách hay hỏi, mở sẵn trong nhắc chữ.

Dựng máy, đèn, micro một lần, làm hết danh sách kiểm tra ở cuối trang, rồi quay liền một mạch.

Quay từ 5 video trở lên thì cứ 3–4 video đổi áo một lần, xoay góc máy hoặc dời một món đồ trên nền. Đăng rải ra các ngày, người xem không thấy lặp.

Đầu mỗi lần quay, đọc số và tên video (“Video 3, camera ban đêm”) rồi mới vào nội dung. Lúc dựng nghe là biết tệp nào của video nào.

Quay xong chép ngay vào máy tính và thêm một nơi nữa (ổ cứng rời hoặc lưu trữ đám mây). Đặt tên theo kiểu 2026-09-17_camera-ban-dem_lan2. Có đủ 2 bản ở 2 nơi rồi mới xoá khỏi điện thoại.

Cắt đoạn vấp, chữ “ờ”, khoảng lặng đầu và cuối câu. Video 45 giây mà ngập ngừng thành 60 giây là người xem bỏ đi.

CapCut: Văn bản › Phụ đề tự động, chọn tiếng Việt. Rồi soát từng dòng: phụ đề tự động hay sai tên sản phẩm, sai dấu, có lần còn rơi mất chữ “không” làm lật ngược nghĩa cả câu. Chữ to, có viền, đặt khoảng giữa màn hình — không sát đáy.

Nhạc nền để nhỏ hơn giọng rất nhiều, nghe như có như không. Tài khoản bán hàng dùng thư viện nhạc thương mại của TikTok và thư viện âm thanh của Meta; bài hát đang nổi của ca sĩ dễ làm video bị tắt tiếng.

1 người hoặc 1 vật + 1 cảm xúc + 1 chi tiết gây tò mò + không quá 4 chữ. Thu ảnh nhỏ bằng móng tay mà vẫn đọc được chữ là đạt. Chữ trên ảnh đừng lặp lại tiêu đề.

Xuất khổ dọc 1080×1920, 30 hình/giây, định dạng MP4. Instagram: bật tải lên chất lượng cao nhất. Đừng đăng lại video còn dính logo TikTok sang Reels.

Xem lại hết một lần trên điện thoại: một lần có tiếng, một lần tắt tiếng. Tắt tiếng mà vẫn hiểu video nói gì là đạt.